Ethiopia deficit, currency exchange rate and world bank’s recommendation
የዓለም ባንክ ጥቆማ እና የብር የምንዛሪ ተመን (DW)
በኢትዮጵያ የገቢ እና የወጪ ንግድ መካከል የሚታየውን ጉድለት ለማስተካከል አገሪቱ የብር የምንዛሪ ተመንን እንድታስተካክል የዓለም ባንክ ጥቆማ አቅርቧል። ኢትዮጵያውያን የኤኮኖሚ ባለሙያዎች ግን ከሚገባው በላይ ይመነዘራል የሚባለውን የብር የምንዛሪ ተመን ማስተካከል ውስብስብ ችግሮች ያሉበትን የወጪ ንግድ አይታደግም ባዮች ናቸዉ።
የብር የምንዛሪ ተመን እና የኢትዮጵያ የውጭ ንግድ ጉድለት
ባለፉት አስርት ዓመታት የኢትዮጵያ የውጪ ንግድ የከፋ አፈፃጸም ማሳየቱን የዓለም ባንክ በቅርቡ ባወጣው ዘገባ ጠቁሟል። ባንኩ የወጪ ንግድ ጉድለቱ በጎርጎሮሳዊው 2015/2016 የበጀት ዓመት ከአጠቃላይ አገራዊ የምርት መጠን 10.4 በመቶ መድረሱን ጠቁሟል። የዓለም ባንክ የኢትዮጵያን ኤኮኖሚ በዳሰሰበት ዘገባው ጉድለቱ በወጪ እና ገቢ ንግድ እና አገልግሎቶች መካከል የሚታየው አለመመጣጠን አንደኛው ምክንያት እንደሆነ አትቷል። በወጪ እና ገቢ ንግድ መካከል ያለው አለመመጣጠን ከአጠቃላይ አገራዊ የምርት መጠን 19.8 በመቶ ድርሻ እንዳለው የጠቆመው የዓለም ባንክ ባለፈው ዓመት ለውጭ የሚቀርቡ ሸቀጦች መጠንም ሆነ ዋጋ ጫና አሳድረዋል ብሏል።
ባንኩ ከጊዜ ወደ ጊዜ የሚያሽቆለቁለውን የውጭ ንግድ ለመታደግ እና ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ገበያ ያላትን ተወዳዳሪነት ለመጠበቅ የብር የምንዛሪ ተመንን እንድታስተካክል ጥቆማ ሰጥቷል። ባንኩ አሁን የኢትዮጵያ ብር ያለው የምንዛሪ ተመን እውነተኛውን የኤኮኖሚ አቅም አያሳይም ባይ ነው። ወይም በዓለም ባንክ አባባል የኢትዮጵያ ብር ምንዛሪ ከሚገባው በላይ ተተምኗል። የኤኮኖሚ ባለሙያው አቶ ጌታቸው ተክለማርያም «የኢትዮጵያ ብር ምንዛሪ ከሚገባው በላይ ተተምኗል ሲባል ገበያው ለገንዘቡ ያለውን የፍላጎት እና የአቅርቦት መጠን ግምት ውስጥ ባላስገባ መልኩ እየተመነዘረ ነው።» ሲሉ ይናገራሉ።
ኢትዮጵያ ቁጥጥር የሚደረግበት የገንዘብ ፖሊሲ ትከተላለች። የኤኮኖሚ ባለሙያዎች እንደሚሉት በዚህ የቁጥጥር ፖሊሲ የገበያው ተዋናዮች የምንዛሪ ተመንን የመወሰን አስተዋፅዖ የተገደበ ነው። በዩናይትድ ስቴትስ የሙራይ ስቴት ዩኒቨርሲቲ የማክሮ ኤኮኖሚክስ ተመራማሪው ረዳት ፕሮፌሰር ሰዒድ ሐሰን የኢትዮጵያ የገንዘብ ተቋማት የሚገለገሉበት የብር የምንዛሪ ተመን እውነተኛ ዋጋውን አያመለክትም የሚል እምነት አላቸው።
Äthiopien Schuhfabrik Fabrik Herstellung Schuhe (Getty Images/Z. Abubeker)
የኢትዮጵያ ባንኮች አንድ የቻይና ዩዋን ሶስት ብር ከሃያ ሦስት ሳንቲም ገዝተው ሦስት ብር ከሐያ ዘጠኝ ሳንቲም ይሸጣሉ። ዩሮ በሃያ ሦስት ብር ከአምሳ ስድስት ሳንቲም ገዝተው ሃያ አራት ብር አካባቢ ይሸጣሉ። ሃያ ሁለት ብር ከሠላሳ ሁለት ሳንቲም የሚገዙትን የዩናይትድ ስቴትስ ዶላር ሃያ ሁለት ብር ከሰባ ስድስት ሳንቲም ገደማ ይሸጡታል። ይኸ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የታኅሳስ አራት ቀን 2009 ዓ.ም. መረጃ ነው። የብር የምንዛሪ ተመኑ ከኢ-መደበኛው የእጅ በእጅ ምንዛሪ እጅጉን የተራራቀ ነው።
የብር የምንዛሪ ተመንን የመወሰን ሥልጣን የተሰጣቸው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እና ሌሎች ባንኮች ናቸው። ባንኮቹ ከተቀመጠላቸው ዕለታዊ ምንዛሪ ተመን ባነሰ መልኩ ይገበያያሉ። የውድድሩ የመጨረሻው ከፍ ያለ የምንዛሪ ተመን የዕለቱ የምንዛሪ ተመን ሆኖ ይወሰናል። አቶ ጌታቸው ተክለማርያም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ቁጥጥር የሚደረግበት የገንዘብ ፖሊሲ በሚከተሉ አገሮች የውጭ ምንዛሪ ፍላጎት እና አቅርቦትን ለመለየት የእጅ በእጅ አልያም ጥቁር ገበያን እንደ አማራጭ መጠቀም የተለመደ ቢሆንም ትክክለኛ ነው ማለት ግን አይደለም ሲሉ ይናገራሉ።
የውጭ ንግዳቸው ግብርና ተኮር እሴት ያልተጨመረባቸው ምርቶች ላይ የተንጠጠለ እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች ከሚገባው በላይ የተተመነ የመገበያያ ገንዘብ ለነጋዴዎች አሉታዊም አዎንታዊም ጎን አለው። አቶ ጌታቸው እንደሚያስረዱት እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አገሮች ከሚገባው በላይ የተተመነ የመገበያያ ገንዘብ ላኪዎች ከፍ ባለ ዋጋ የገዙትን ምርት በርካሽ እንዲሸጡ ይገደዳሉ። በርካሽ የገዙትን ምርት በውድ ዋጋ የመሸጥ አጋጣሚ ለሚፈጥርላቸው አስመጪዎች ግን መልካም እድል ነው።
Dschibuti Tankwagen (Getty Images/S. Gallup)
የዓለም ባንክ ኅዳር 23 ቀን 2009 ዓ.ም. ባወጣው የኢትዮጵያ የኤኮኖሚ ዳሰሳ አምስተኛ እትም የብር ምንዛሪ ከሚገባው በላይ በመተመኑ ምክንያት አገሪቱ በዓለም አቀፍ ገበያ ተወዳዳሪ መሆን ይሳናታል ብሏል። ባንኩ በኢትዮጵያ የገቢ እና ወጪ ንግድ መካከል ያለውን ልዩነት ለማጥበብ የብር የምንዛሪ መጠንን ማስተካከል ሁነኛው መፍትሔ ነው የሚል የፖሊሲ ጥቆማ አቅርቧል። ረዳት ፕሮፌሰር ሰዒድ ሐሰን ግን የዓለም ባንክን ጥቆማ የአገሪቱን ነባራዊ ሁኔታ ያላገናዘበ እና ከመጽሐፍ የተቀዳ ሲሉ ይተቹታል።
አቶ ጌታቸው ተክለ ማርያምም የዓለም ባንክ የመፍትሔ ጥቆማ ሃሳባዊ ነው የሚል ትችት አላቸው። አቶ ጌታቸው በብር ላይ የሚደረግ የምንዛሪ ለውጥ ከዚህ ቀደም በኢትዮጵያ ተሞክሮ ያመጣው ለውጥ የለም ሲሉ የወጪ ንግድ ሥርዓቱ መፍትሔ የሚሹ በርካታ ችግሮች አሉበት የሚሉት የኤኮኖሚ ባለሙያው ቁልፉ ለችግሮቹ መፍትሔ ማፈላለግ ላይ ነው ይላሉ።
የገንዘብ የምንዛሪ መጠንን የዓለም ባንክ በሰጠው ጥቆማ መሠረት ማስተካከል ለኢትዮጵያ የገቢ እና የወጪ ንግድ ስርዓት የአጭር ጊዜ እንጂ ዘላቂ መፍትሔ እንደማያመጣ አቶ ጌታቸውም ይሁኑ ረዳት ፕሮፌሰር ሰዒድ ሐሰን ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ለውጭ ገበያ የምታቀርባቸውን ምርቶች በአይነት እና በመጠን ማሳደግ፤ የግብይት ሥርዓቱ ያሉበትን ውስብስብ ችግሮች መፍታት ቀዳሚዎቹ እርምጃዎች ሊሆኑ እንደሚገባ ሁለቱ ባለሙያዎች ጠቁመዋል።
እሸቴ በቀለ
ሸዋዬ ለገሠ

Subscribe or Rent movies to watch. Monthly Subscription - 20 አዳዲስ + 6 ተጨማሪ ፊልሞች በየወሩ እና ከዚህ በፊት የተለቀቁ ከ400 በላይ ፊልሞችን ሆነ ሌሎች ቪድዮዎችን በፈለጋችሁት ሰዓት፣ ያሻችሁን ያህል ደጋግማች በቲቪ፣ ተንቀሳቃሽ ስልክ ወይም ኮምፒውተር ተመልከቱ። የአንድ ወር ከፍላቹህ በፈለጋችሁት ሰዓት ማቋረጥ ትችላላቹህ። Watch 20 new + additional 6 movies per month and more than 400 Ethiopian movies. You can watch when you want, as much as you want on TV, mobile phone, tablet or computer. Subscribe for one month and cancel anytime. Monthly subscription prices are $4.99, $19.99 or $29.99. Rent price starts at $2.99. 29.99/month - 20 new after sign up + 6 new movies per month and 400+ released films የሶደሬ ደንበኛ የምትሆኑት ለመጀመርያ ጊዜ ከሆነ እስከ 20 አዳዲስ ፊልሞች+ 6 ተጨማሪ ፊልሞች በየወሩ እና ከዚህ በፊት የተለቀቁ ከ400 በላይ ፊልሞች KIDS videos የልጆች ቪድዮዎች   Movie premier videos የፊልም ምርቃት ቪድዮውች 19.99/month - 4 new movie after sign up + 4 new movies per month and 400+ released films የሶደሬ ደንበኛ የምትሆኑት ለመጀመርያ ጊዜ ከሆነ እስከ 4 አዳዲስ ፊልሞች + 4 ተጨማሪ ፊልሞች በየወሩ እና ከዚህ በፊት የተለቀቁ ከ400 በላይ ፊልሞች  4.99/month - 2 new movies after sign up + 2 new movies per month and 400+ released films የሶደሬ ደንበኛ የምትሆኑት ለመጀመርያ ጊዜ ከሆነ 2 አዳዲስ ፊልሞች + 2 ተጨማሪ ፊልሞች በየወሩ እና ከዚህ በፊት የተለቀቁ ከ400 በላይ ፊልሞች All videos on SodereTube with no Advertisement ሶደሬቲዩብ ላይ ያሉ ሁሉንም ቪድዮችን ያለ ማስተወቂያ ማየት ይቻላል There are three options to pay: PayPal, credit card or Bank Transfer. ክፍያውን በሶስት መንገድ መክፈል ይቻላል - በፔይፓል፣ ክሬዲት/ዴት ካርድ ወይም በባንክ ቁጥር ማስተላለፍ። To pay through credit card or PayPal, click SUBSCRIBE NOW button, add cart and "proceed to check out", Enter your name, address and other information. ለመክፈል ሰማያዊውን ተጫኑ፣ አድ ቱ ካርት፣ ፕሮሲድ ቱ ቼክ አውት ከዚያ ስማችሁን፣ አድራሻ፣ የፔይፓል ወይም የካርድ መረጃውን አስገቡ። subscribenow Rent and Watch. Price starts at $2.99. ተከራይቶ ለማየት If you pay with bank deposit, you have to pay $100 which allow you to be a subscriber for 3 months and $10 processing fee. To pay using bank deposit, click here. ክፍያ ላይ ችግር ካጋጠማቹህ በዚህ ስልክ ቁጥር ደውሉ። Questions? call 1 310 570 9291 viber or direct. For detailed description and list of movie on SodereOnDemand read this. ስለ ሶደሬ ኦን ዲማንድ የበለጠ ለማወቅ ይህን መረጃ አንብቡ።

Receive Ethiopian News, Movies and Videos by email. Sign up for Email alerts

ትኩስ እና ሰበር ዜና፣ በብዛት የታዩ ቪድዮዎች፣ ፊልሞች፣ ድራማዎች፣ ሙዚቃዎች፣ ጠቃሚ ምክሮችን እና አስገራሚ ታሪኮችን በቀን አንዴ በኢሜል አድራሻችሁ እንልካለን።